(PL&XH) - Hàng giả, hàng nhái, kém chất lượng vốn là mối đe dọa đến thương hiệu Việt, sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng. Chống hàng giả, hàng nhái là vẫn đang là bài toán khó giải. Nhất là dịp cuối năm, hàng giả, hàng nhái lại có “điều kiện” để chớp cơ hội xuất hiện.
Hàng giả, hàng nhái tấn công thị trường
Trong năm 2015, nhiều dòng thuế nhập khẩu vào Việt Nam từ các nước ASEAN sẽ giảm xuống 0%. Việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan sẽ mang lại áp lực cạnh tranh rất lớn cho hàng hóa của Việt Nam đối với hàng hóa giá rẻ của Thái Lan, Malaysia, Singapore ngay tại thị trường nội địa. Tại Việt Nam, mặt hàng có khả năng sinh lời đều bị làm giả. Hàng giả, hàng nhái xuất hiện ngày càng đa dạng, từ hàng tiêu dùng, đồ uống, thuốc lá đến các loại máy móc, thiết bị, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tiền mặt... thậm chí ngay cả tem chống hàng giả cũng bị làm giả và ngang nhiên dán vào các mặt hàng bị làm giả khác. Hàng giả, hàng nhái được bày bán tại các vỉa hè, tràn lan trong các chợ và thậm chí trong một số trung tâm thương mại. Hành vi làm giả thương hiệu không chỉ gây thiệt hại cho nền kinh tế và các doanh nghiệp (DN), hàng giả, hàng nhái đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng và lòng tin của người tiêu dùng (NTD).
Song song áp lực cạnh tranh với hàng ngoại nhập, cộng đồng DN Việt Nam còn phải đối mặt với vấn nạn hàng giả, hàng nhái ở mọi lúc, mọi nơi mặc dù các cơ quan chức năng có nhiều nỗ lực trong cuộc đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, tuy nhiên so với tình hình thực tế thì số vụ vi phạm về hàng giả, hàng nhái bị phát hiện, bắt giữ còn rất hạn chế.
Theo nhận định của ông Lê Thế Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam (Vatap), thời gian qua, mặc dù có khá nhiều vụ hàng giả, hàng nhái bị phát hiện và bắt giữ nhưng hàng giả, hàng nhái không hề giảm đi. Theo thống kê của Vatap, tại Việt Nam có khoảng trên 30 ngành hàng bị làm giả, trong đó, bị làm giả nhiều nhất với tốc độ nhanh nhất là mỹ phẩm, thứ hai là các mặt hàng điện tử, điện lạnh, các mặt hàng nước giải khát, bia rượu. Không chỉ sản xuất ở trong nước, hàng nhập khẩu bất hợp pháp, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng không rõ xuất xứ từ nước ngoài cũng đang được tuồn vào Việt Nam từ mọi ngóc ngách, gây áp lực cạnh tranh thiếu lành mạnh cho các nhà sản xuất và kinh doanh chân chính, gây thiệt hại không nhỏ cho NTD.
Ông Mai Xuân Hòa, Phó đội trưởng Đội kiểm soát bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, Cục Điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan cho biết, hàng hóa bị làm giả trên các lĩnh vực như hàng tiêu dùng, hàng hiệu của tất cả các sản phẩm được nhập về Việt Nam qua các con đường để vào Việt Nam từ đường biển, hàng không, đường bộ. Thủ đoạn của các đối tượng rất tinh vi, hàng chất lượng kém được dán nhãn mác của hàng hóa có xuất xứ tốt, ảnh hưởng lớn đến chất lượng hàng hóa, và ảnh hưởng nhiều đến NTD.
Các cơ quan chức năng nỗ lực tiến hành tiêu hủy hàng giả, hàng nhái. Ảnh mang tính minh họa
Vì sao khó tẩy chay hàng giả?
Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng hàng giả, hàng nhái có đất sống là do các cơ quan chức năng chưa thực sự quan tâm đến việc xử lý hàng giả, hàng nhái dù đã có thông tin phản ánh từ DN, thậm chí từ các cơ quan báo chí. Đồng thời, chế tài xử phạt đối với việc sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái còn quá nhẹ cũng làm mất lòng tin của DN và các cơ quan truyền thông.
Trong khi hàng giả, hàng nhái lộng hành ngoài thị trường thì việc áp dụng các quy định của pháp luật hiện nay về xử lý vi phạm hành chính đối với hàng giả, hàng nhái còn quá nhẹ, không đủ sức răn đe đối với các đối tượng vi phạm. Bên cạnh đó dù đã có quy định về xử lý hình sự (trong Bộ Luật hình sự) đối với việc sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái nhưng chỉ có rất ít vụ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Về dân sự, Luật Bảo vệ NTD dù đã được ban hành khá lâu nhưng còn khó thực hiện và chưa thực sự phát huy được hiệu quả. Hệ thống pháp luật liên quan đến hàng giả, hàng nhái đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, tuy nhiên vẫn chưa thực sự đi vào cuộc sống.
Đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhái ngày càng xuất hiện nhiều, trong khi lực lượng chống hàng giả, hàng nhái lại mỏng, sự hợp tác giữa các lực lượng kiểm tra thiếu gắn kết nhịp nhàng, một bộ phận của cơ quan kiểm tra xử lý thiếu quyết liệt trong xử lý sai phạm.
Về phía NTD, dẫu biết hàng giả, hàng nhái có chất lượng rất kém, dễ mang lại hậu quả khôn lường, nhưng NTD Việt Nam vẫn chưa quan tâm đến việc thực hiện quyền của mình. Phần lớn NTD chưa quan tâm đến nguồn gốc của sản phẩm, thậm chí nhiều NTD chấp nhận dùng hàng giả, hàng nhái. Nhiều DN còn bưng bít thông tin sản phẩm bị làm giả vì không muốn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình...
NTD Việt Nam chưa mạnh mẽ nói “không” với hàng giả, hàng nhái. Nhiều NTD đôi khi biết là hàng kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái nhưng vẫn chấp nhận dùng do không đủ điều kiện dùng hàng thật, hàng tốt. Một lý do là số đông NTD khi mua phải hàng giả, hàng nhái lại “tặc lưỡi” bỏ qua vì ngại khiếu nại, kiện tụng.
Cần “trảm” hàng giả, hàng nhái như thế nào?
Theo đánh giá của các tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới, tội phạm lớn nhất của thế kỉ 21 là tội phạm làm hàng giả. Nếu như trong những năm 80 của thế kỉ 20, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái chủ yếu tập trung vào các mặt hàng xa xỉ phẩm như: Nước hoa, đồ da, đồng hồ... và phần lớn dành cho khách du lịch thì từ đầu thập niên 90 đến nay, hàng giả, hàng nhái xuất hiện ngày càng đa dạng, từ hàng nông nghiệp đến hàng công nghiệp và văn hóa phẩm. Sản xuất hàng giả, hàng nhái đã trở thành một ngành công nghiệp với quy mô lớn. Hàng năm nước Mỹ thiệt hại khoảng 250 tỷ USD và Đức bị mất 70 nghìn việc làm và 25 tỷ USD do nạn làm hàng giả, hàng nhái. Tổng số lượng đồng hồ Thụy Sỹ giao dịch trên thị trường mỗi năm khoảng 40 triệu chiếc trong khi số lượng sản xuất thực tế chỉ có 26 triệu chiếc.
Hàng giả, hàng nhái là vấn đề rất phức tạp và là vấn nạn của thế giới chứ không chỉ riêng của Việt Nam do vậy cần có sức mạnh tổng hợp từ nhiều cơ quan, tổ chức... mới có thể phát huy hiệu quả. Báo chí được coi là một công cụ hữu hiệu trong công tác chống hàng giả. Do vậy, DN và các cơ quan chức năng nên có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông trong việc tuyên truyền, phổ biến thông tin về hàng giả, hàng nhái nhằm giúp NTD nhận diện được về chất lượng hàng hóa cũng như đấu tranh với các DN làm ăn không chân chính.
Hàng giả, hàng nhái đang làm lu mờ các thương hiệu nổi tiếng, làm mất lòng tin đối với NTD, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho DN trong nước do uy tín thương hiệu giảm sút làm mất thị phần, giảm lợi nhuận, nghiêm trọng hơn là triệt tiêu sáng tạo trí tuệ của DN nói riêng và của xã hội nói chung, thậm chí dẫn đến tình trạng phá sản của DN. Không chỉ vậy, vấn nạn hàng giả còn gây hậu quả nghiêm trọng làm thiệt hại về kinh tế và ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của NTD.
Trước tiên, để đảm bảo quyền lợi NTD cũng như ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng nhái làm giảm uy tín của các thương hiệu Việt, bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống luật pháp để các quy định pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, tăng cường vai trò, trách nhiệm và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, các DN và NTD phải tự biết bảo vệ chính mình. Khi mua hàng hóa, NTD cần tìm hiểu kĩ về nguồn gốc hàng hóa và phải có hóa đơn, chứng từ rõ ràng, đặc biệt việc NTD từ chối dùng hàng giả và cung cấp thông tin về hàng giả, hàng nhái phát hiện được cho các cơ quan chức năng và báo chí sẽ mang lại hiệu quả rất lớn trong việc chống hàng giả, hàng nhái.
Đối với các DN, ngoài việc quan tâm đến nâng cao chất lượng hàng hóa, còn phải chủ động trong cuộc chiến chống hàng giả thông qua áp dụng công nghệ hiện đại và các giải pháp chống hàng giả, phối hợp với các cơ quan chức năng và các cơ quan truyền thông phát hiện và cung cấp thông tin về hàng giả cho NTD. Các DN cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông trong việc tuyên truyền, phổ biến thông tin về hàng giả, hàng nhái nhằm giúp người tiêu dùng nhận diện được về chất lượng hàng hóa cũng như đấu tranh với các DN làm ăn không chân chính.
Do vậy để chống hàng giả, các DN phải có một hệ thống phân phối chuyên nghiệp đủ mạnh để kiểm soát việc tiêu thụ sản phẩm của mình. Về phía NTD, để tránh mua nhầm phải hàng giả, hàng nhái, NTD nên tìm hiểu kỹ trước khi mua sản phẩm. Đồng thời, khi mua hàng phải yêu cầu người bán xuất hóa đơn để có chứng cứ giải quyết khi gặp vấn đề về chất lượng hàng hóa. Việc NTD từ chối dùng hàng giả và cung cấp thông tin về hàng gian hàng giả phát hiện được cho các cơ quan chức năng và báo chí sẽ mang lại hiệu quả rất lớn trong việc chống hàng giả, hàng nhái.
Báo cáo tại Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác năm 2014 và triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2015, diễn ra ngày 29-1-2015, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết, năm 2014, các lực lượng đã phát hiện, xử lý 206.642 vụ vi phạm (tăng 12,11% so với năm 2013); thu nộp vào ngân sách Nhà nước từ tiền xử phạt vi phạm hành chính, bán hàng tịch thu và công tác thanh, kiểm tra, truy thu thuế ước đạt 13.042,1 tỷ đồng (tăng 27,1% so với năm 2013); khởi tố 2.081 vụ án hình sự, 2.275 đối tượng.
Trong năm 2014, riêng lực lượng quản lý thị trường cả nước đã phát hiện, xử lý 16.826 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa ước 191,7 tỷ đồng. So với năm 2013, số vụ việc tăng 4.115 vụ (tăng 32,4%); trị giá hàng hóa tăng 31,7 tỷ đồng (tăng 14,2%).
Nguyễn Khuê
Sưu tầm: Tân Hoa Mai
0 nhận xét:
Đăng nhận xét