Đẩy mạnh chống xâm phạm sở hữu trí tuệ

Vừa qua, Chương trình hành động về hợp tác phòng và chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (Chương trình 168), đã có những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, hoạt động triển khai Chương trình 168 chưa được thực hiện đồng bộ, năng lực cán bộ thực thi còn hạn chế cho nên việc phối hợp chưa đạt kết quả mong muốn.

Đẩy mạnh chống xâm phạm sở hữu trí tuệ

Chung tay chống hàng giả cùng Tân Hoa Mai.

Trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã ký hàng loạt hiệp định, trong đó các cam kết lĩnh vực sở hữu trí tuệ (SHTT) đều là trụ cột chính. Chương trình 168 giai đoạn II từ 2012-2015 được triển khai với sự tham gia của chín bộ, ngành liên quan. Theo Chánh thanh tra Bộ KH và CN Trần Minh Dũng, trong bốn năm qua, Chương trình 168 đã triển khai xây dựng nhiều văn bản pháp luật về bảo hộ và thực thi quyền SHTT; trình Quốc hội ban hành bốn Luật (Luật KH và CN; Luật Hải quan; Luật Xuất bản và Luật Quảng cáo); trình Chính phủ ban hành 16 Nghị định và trực tiếp ban hành 16 Thông tư. Nhiều văn bản liên tịch, điều chỉnh các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành đã được xây dựng nhằm tăng hiệu quả hoạt động và tránh chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền xử lý.

Thống kê từ Bộ KH và CN cho thấy, lực lượng chức năng đã thanh tra, kiểm tra 26.966 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền SHTT, sản xuất, buôn bán hàng giả. Qua đó đã xử lý vi phạm hành chính 25.543 vụ việc, trong đó cảnh cáo 68 vụ; khởi tố 381 vụ với 553 bị can, xét xử 55 vụ (12 vụ án hình sự); phạt tiền 23.197 vụ với tổng số tiền gần 97 tỷ đồng. Trước nạn hàng giả, hàng kém chất lượng đang tràn ngập thị trường, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (SHCN), Thanh tra Bộ KH và CN phối hợp với Công an TP Hà Nội phát hiện và xử lý kịp thời các vụ : giả mạo nhãn hiệu “Dior”, “Louis vuitton”, “Hermes”, “Charles & Keith”; các xe máy điện có kiểu dáng giống với mẫu xe máy được bảo hộ tại Việt Nam cho Piaggio & C.S.p.A (I-ta-li-a);… một số hồ sơ vi phạm được chuyển đến cơ quan công an điều tra, khởi tố vụ án hình sự. Ngoài ra, đã áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả là tịch thu, buộc tiêu hủy và loại bỏ yếu tố vi phạm gần một nghìn tấn thực phẩm chức năng, 80.900 tấn phân bón, hàng chục nghìn sản phẩm là mỹ phẩm, thuốc tân dược, đĩa CD-VCD, thuốc lá, rượu ngoại…

Tuy nhiên, theo đánh giá từ các chuyên gia, Chương trình 168 vẫn còn những “kẽ hở” trong xử lý các hành vi xâm phạm về SHTT. Chẳng hạn, nếu các chủ thể quyền hầu hết đều có yếu tố nước ngoài, việc cung cấp tài liệu, chứng cứ mất nhiều thời gian, dẫn đến việc giải quyết thường bị kéo dài, qua nhiều cấp xét xử, gây tốn kém. Tòa án thiếu các thẩm phán có trình độ vững trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, do đó sẽ gặp khó khăn khi đưa ra phán quyết, thường phải trưng cầu ý kiến của các cơ quan quản lý, cơ quan chức năng có liên quan để kết luận được với hành vi xâm phạm SHTT. Hiện nay, để xử lý các đối tượng vi phạm SHTT, theo quy định, các chủ thể quyền (các đơn vị có sản phẩm bị giả mạo) có yêu cầu thì Thanh tra Bộ KH và CN mới có cơ sở để thực hiện các cuộc thanh tra và xử lý, bảo đảm quyền và sự công bằng trong thương mại. Nếu tiến hành thanh tra các cơ sở, bắt quả tang hành vi làm hàng giả, nhưng hành vi đó được chủ thể quyền cho phép thì rất khó xử lý các đối tượng. Các chủ thể quyền cho rằng, việc bán hàng giả, hàng kém chất lượng ở Việt Nam chưa thật sự ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của họ, việc khiếu kiện sẽ tốn tiền và thời gian, cho nên thường lựa chọn giải pháp xử lý bằng biện pháp hành chính chứ không phải là xét xử tại tòa án. Đây là nguyên nhân khiến các tranh chấp đang bị hành chính hóa, thể hiện việc bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp không triệt để, khó tránh khỏi tình trạng tái phạm với quy mô lớn hơn, thủ đoạn tinh vi hơn.

Bên cạnh các hoạt động thanh tra, kiểm tra, hoạt động tuyên truyền, giáo dục về SHTT và nâng cao năng lực cho cán bộ thực thi được đẩy mạnh. Đã tổ chức được 12 lớp tập huấn, 137 khóa đào tạo với 11.453 lượt tham dự, cùng với hàng trăm hội thảo, tập huấn tại Bình Thuận, Hà Nam, Hà Tĩnh, TP Hồ Chí Minh… Nhiều đơn vị đã hợp tác với các đối tác nước ngoài tổ chức nhiều sự kiện về thực thi quyền SHTT, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao công tác thực thi quyền SHTT. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện Chương trình 168, hoạt động tuyên truyền phổ biến pháp luật chưa đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp; năng lực cán bộ thực thi còn hạn chế trong việc xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT; công tác thanh tra, kiểm tra, phối hợp xử lý giữa các cơ quan quản lý, thực thi chưa kịp thời, hiệu quả và đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Việc cập nhật, trao đổi thông tin giữa các bộ, ngành, địa phương còn thiếu sót, chậm dẫn đến việc phối hợp giữa các bên còn bị động, gây khó khăn trong công tác thực thi.

Tem hologram

Dán Tem chống giả để bảo vệ sản phẩm của bạn ngay hôm nay.

Theo Chánh thanh tra Bộ KH và CN Trần Minh Dũng, những hạn chế của Chương trình 168 là do SHTT thuộc lĩnh vực rất khó thực hiện, việc tiếp cận lĩnh vực này cần nhiều thời gian, các hành vi xâm phạm ngày càng tinh vi ở nhiều mức độ khác nhau, rất khó phát hiện, đánh giá để xử lý. Mặt khác, một bộ phận không nhỏ người tiêu dùng còn thiếu nhận thức, thích “hàng hiệu giá rẻ”, doanh nghiệp chưa có ý thức để tự bảo vệ quyền SHTT. Nhiều doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân còn tư tưởng muốn “đánh cắp”, lợi dụng thành quả về SHTT của người khác để trục lợi. Ngoài ra, nhiều nội dung Chương trình 168 chưa được các bộ, ngành quan tâm, công tác sơ kết, tổng kết để rút kinh nghiệm chưa được tiến hành thường xuyên hiệu quả. Các cán bộ xử lý việc thực thi còn ít, thiếu kinh nghiệm, lại thường bị luân chuyển công tác, dẫn đến khó khăn trong đào tạo, sử dụng, gây ảnh hưởng hiệu quả công tác thực thi quyền SHTT.

Theo Thứ trưởng Bộ KH và CN Trần Việt Thanh, để có thể đáp ứng yêu cầu về bảo hộ và thực thi quyền SHTT trong thời gian tới, Việt Nam cần phải rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản pháp luật SHTT về bảo hộ sáng chế, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh, quyền tác giả… nhất là hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thực thi quyền SHTT. Với yêu cầu đó, Chính phủ Việt Nam, cùng toàn bộ hệ thống bảo hộ và thực thi quyền SHTT phải có những chuyển biến cơ bản, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế ngày càng cao của Việt Nam. Trong đó, việc phối hợp đồng bộ, tích cực và hiệu quả giữa các bộ, ngành thuộc các lĩnh vực liên quan đóng vai trò then chốt, xây dựng một hệ thống bảo hộ quyền SHTT hiệu quả. Khi đó, các nhà đầu tư nước ngoài mới tin tưởng và sẵn sàng đầu tư, chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp tại Việt Nam, tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Minh Nhật

Sưu tầm bởi: Tân Hoa Mai.